ساعات کاری و اضافه کار چطور محاسبه می‌شه

امروزه که تنوع شغلی خیلی زیاد شده و هم زمان با این تنوع هزینه های زندگی هم به مرور زمان بالا رفته، افراد برای رسیدن به رویاها و آرزوهاشون باید بیش تر تلاش کنن و این برای افرادی که خود اشتغال نیستن (یعنی برای خودشون کار نمی کنن یا کارفرما و صاحب کار نیستن) به معنای کار کردن بیشتر از ساعات معمول کاریه. به این بیش تر کار کردن اضافه کاری گفته می‌شه و شما به عنوان مدیریت سازمان یا کسب و کار، مدیریت منابع انسانی یا مدیریت پرسنل باید با قوانین این دو موضوع به خوبی آشنا باشید تا بتونین حق و حقوق منابع انسانی و افراد خودتون رو به درستی پرداخت کنین. اضافه کاری توی بعضی از شرکت ها بسیار رایجه  حتی بهش “اضافه کاری اجباری” هم گفته می‌شه در صورتی که ممکنه برای بعضی مشاغل اصلا امکان اضافه کاری وجود نداشته باشه.

ساعات کاری

به طور کلی ساعات کار به اون زمانی گفته می‌شه که فرد کارگر/ کارمند، نیرو و وقت خودش رو در اختیار کارفرما قرار می‌ده و به خاطر همین زمان ناهار و نماز و صبحانه جز ساعات کاری محسوب نمی‌شن. البته این موضوع به محل کار هم بستگی داره و اگه از اول قرار بر این باشه که ساعات ناهار و نماز صبحونه جز ساعات کاری حساب بشن، همه چیز طبق همون روال محاسبه می شه. مهمه بدونیم که طبق قانون، در طول ماه رمضان کارفرما باید ساعتی را برای انجام فرائض دینی (افطار، سحر و یا عبادات) برای افرادش اختصاص بده که این زمان جز ساعات کاری محسوب می‌شه. هم چنین اگه توی مشاغلی بعد یا قبل از انجام کار نیاز به استحمام یا تعویض لباس نیروی کار باشه، زمان صرف شده برای این کار هم جز ساعات کاری محسوب می‌شه.

به صورت قانونی حداکثر ساعت کاری ای که قابل تعریف شدنه، 8 ساعت در روز و جمعا 44 ساعت در هفته است و خب شغل هایی هم وجود دارن که ساعت کاری کوتاه تری دارن. برای مشاغلی که سختی کار تعریف می شه هم ساعات کاری کوتاه تری توی قانون در نظر گرفته شده. یعنی 6 ساعت در روز و 36 ساعت به صورت کلی در هفته.

باز هم طبق قانون، ساعت کار از اوایل صبح شروع می شه و اگه کارفرما بخواد ساعت شروع رو به عصر یا شب موکول کنه باید از قبل با کارگرها و کارمندهای شرکت (منابع انسانی) توافق کرده باشه. البته اگه خود کارفرما دلایل کافی و موجه برای تغییر دادن ساعت کاری داره، می تونه اونو به صورت قانونی تغییر بده.

اضافه کاری

مدت زمانی که افراد منابع انسانی شرکت/ کارگاه بیشتر از ساعات کاری مصوب خودش سر کار بمونن، اضافه کاری محسوب می‌شه و حقوق این ساعات به نحو متفاوتی با ساعات کاری عادی محاسبه می‌شه.

برای محاسبه اضافه کاری هر فرد، لازمه که اول دستمزد یک ساعت کار اون فرد به دست بیاد. برای مثال اگه قانون یک شرکت روی هفته ای 44 ساعت کار تنظیم شده، باید حقوق ماهانه ی فرد رو به 30 تقسیم کنیم (با فرض 30 روزه بودن ماه) و بعد عددی که به دست میاد رو به 7.5 تقسیم کنیم چون هر روز 7.5 ساعت حداکثر ساعت کار فردیه که شرکتش روی هفته ای 44 ساعت کار می کنه. اینطوری مزد یک ساعت کاری فرد به دست میاد. حالا برای محاسبه ی حقوق هر ساعت اضافه کار، باید 40 درصد دستمزد ساعتی هر فرد رو به دست بیاریم و بهش اضافه کنیم. در واقع یعنی باید 1.4 برابر حقوق ساعات کاری عادی به ازای هر ساعت اضافه کاری به فرد پرداخت بشه.

قوانین و تبصره هایی هم در مورد اضافه کاری وجود داره که خوبه درباره شون بدونیم.

• اولیش این که برای نوجوانان زیر سن قانونی (18 سال تمام) اجازه ی کار و اضافه کاری وجود نداره و با افراد خاطی برخورد می‌شه.

• دو این که برای افرادی که در شیفت شب (ساعت 22 الی 6 صبح روز بعد) فعالیت می کنن، اضافه کاری سخت و خطرناکه و از نظر قانونی مجاز نیست.

• سوم این که کسانی که در دو شیفت صبح و عصر کار می کنن اضافه کاری برای شیفت عصر در نظر گرفته می‌شه و باید 35 درصد هم مازاد بر 40 درصد اضافه کار دریافت کنن.

در نهایت لازمه بدونیم که مرجع تعیین ساعات کاری و اضافه کار و قوانین مربوط به اون سازمان تامین اجتماعیه و بر اساس قانون این سازمان اگه کارگر/ کارمند تمایل داشته باشه که کار بیش تری انجام بده، مشکلی وجود نداره اما اگه کارفرما بخواد ساعات کاری رو افزایش یا تغییر بده، باید به سازمان مربوطه اطلاع بده.